Blog

  • Publicaties

Als de rente stijgt…

Gepubliceerd op 15 mei 2015

Het woord ‘rentestijging’ klinkt u wellicht wat vreemd in de oren. Volgens data van De Nederlandse Bank is de rente van een 10-jaars Nederlandse Staatslening sinds 1990 alleen maar gedaald. 25 jaar rentedaling... Er is een hele generatie die niet beter weet dan dat de rente daalt. En die generatie is ook gewend geraakt aan alle voordelen die dat biedt.

Elk jaar goedkoper kunnen financieren is een voedingsbodem om een situatie te laten ontstaan van een economie die ondergedompeld is in schulden. Tegen de tijd dat je de schulden terug moet betalen, wordt niet meer gekeken of de schuld terugbetaald kan worden, maar tegen welk (lager) rentepercentage de schuld geherfinancierd kan worden. Centrale banken houden dit maar al te graag in stand door rentes nog verder te ‘drukken’ door majeure opkoopprogramma’s van obligaties. Best vreemd als je weet dat de hoofddoelstelling van de ECB het bewaken van prijsstabiliteit is.

Het valt namelijk niet mee om de waarde van een euro te bewaken als je een door schuld overladen economie op gang probeert te krijgen met het opkopen van schulden, waardoor de prikkel om nog meer schulden te maken groot is. Schulden zijn niet altijd slecht, zeker niet als deze aangewend worden om te investeren in zaken die op termijn bijdragen aan economische groei. Maar het is de vraag of dit voldoende gebeurt.

Hoe zit dat nu met de recente stijging van de rente in de afgelopen weken? In de media zijn veel gehoorde verklaringen een Griekse exit uit de Eurozone, oplopende grondstofprijzen waardoor het deflatieverhaal naar de achtergrond verdwijnt, maar ook de beter dan verwachte macro-economische cijfers zouden een hogere rente rechtvaardigen. Wordt er dan massaal verkocht vraagt u zich af? Als we de handelsvolumes in de markt mogen geloven niet.

Soms helpt het als je een stap terug doet en weer kijkt naar de componenten die de rente onder ‘normale’ omstandigheden zouden bepalen. Rente compenseert in principe voor inflatie en risico voor het niet terugbetalen van de hoofdsom. Als we kijken naar risicocompensatie dan zien we in de markt van de zogenaamde credit default swaps, de verzekeringsmarkt tegen kredietrisico, geen noemenswaardige beweging die er op kan duiden dat er meer risico in de rente verdisconteerd wordt. Dan zou het dus in de inflatiecomponent, of deflatiecomponent als u wilt, moeten zitten.

De historie leert dat in maart 1987 de deflatie in Nederland op het dieptepunt van -1,1% lag. De inflatie is op dit moment +0,6%. Tot het deflatiedieptepunt uit de jaren ‘80 is het dan nog een lange weg te gaan. Ondenkbaar is het niet, maar de verwachtingen in de markt omtrent deflatie verdwijnen vooralsnog naar de achtergrond op basis van economische data en een stijgende olieprijs.

Wellicht ligt de oorzaak gewoon in het feit dat de ECB als grote koper even afzijdig was, en moeten we de rentestijging niet anders zien dan een korte termijn opleving in een periode waarin de rente voor lange tijd laag blijft. Een technische kijk op het renteverloop kan enige houvast geven. De 10-jaars rente van Nederland is in hoog tempo boven het 200-daags gemiddelde van 0,75% uitgeklommen. Een daling onder deze 0,75% kan een signaal zijn dat we nogmaals lagere renteniveaus gaan opzoeken en houdt de periode van rentedaling dus nog even aan.

In de beleggingsportefeuilles zijn we al langere tijd bezig met het afbouwen van de obligatiebelangen, wat inmiddels heeft geresulteerd in een flink lager dan strategische weging van de categorie Obligaties. Bovendien houden we in de huidige obligatieportefeuille lange looptijden zoveel mogelijk buiten de deur.

Als de rente verder stijgt, hebben we door onze positionering genoeg ruimte om op hogere renteniveaus de portefeuille weer uit te breiden. Verder stijgende rentes zijn op termijn zeker te verwachten, maar voor de kortere termijn lijkt stabilisatie waarschijnlijker. Mochten we toch begonnen zijn aan een lange tijd van rentestijgingen, dan zal het voor een hele generatie beleggers in ieder geval flink wennen zijn.